Nếu bạn đang gõ tìm sức khỏe tinh thần sinh viên hiện nay lúc nửa đêm, có lẽ bạn cũng đang thấy hơi lạc lõng giữa lịch học, deadline và cả những tin nhắn “ổn không?” mà bạn chỉ trả lời cho có. Câu trả lời thật lòng: bức tranh chung không hề ổn như vẻ ngoài, dù ai cũng đang cố tỏ ra bận rộn và năng suất.
Bài này không liệt kê số liệu khô khan, mà muốn ngồi xuống nhìn thẳng vào thứ ít ai chịu gọi tên: nỗi cô đơn của một cô gái tuổi 20, sống tự lập, đi làm thêm, học đủ thứ, nhưng tối về chẳng biết gọi cho ai.
Sức khỏe tinh thần sinh viên hiện nay: bận rộn không có nghĩa là ổn
Có một nghịch lý đang xảy ra: càng nhiều bạn bè trên mạng xã hội, càng ít người để gọi điện lúc 11h đêm khi bạn khóc. Vài trăm follower, vài chục nhóm chat, nhưng khi cần một cuộc gọi thật, danh bạ bỗng trống rỗng.
- Một cô gái năm 3 mình quen, sống một mình trong phòng trọ nhỏ, ngày nào cũng nhắn tin qua lại với vài chục người.
- Không ai trong số đó biết cô đang trầm cảm nhẹ, vì cô luôn trả lời “ổn” rất nhanh, rất tự nhiên.
Đó là lý do bài viết này không đi tìm con số, mà đi tìm sự thật phía sau nụ cười “em ổn mà”.
Ba áp lực đè lên vai một cô gái tuổi 20: học tập, tiền bạc, kỳ vọng gia đình
Bạn để ý không, chưa bao giờ chỉ có một chuyện làm bạn mệt. Nó luôn là ba bốn thứ cộng lại, âm thầm chồng lên nhau mỗi ngày.
- Học tập: deadline nối deadline, điểm số phải đẹp, và nỗi sợ lớn nhất là ra trường tay trắng, không biết mình giỏi gì để tự tin bước ra đời.
- Tiền bạc: ở thành phố một mình, tiền trọ, tiền học, tiền ăn cứ trừ dần trong đầu mỗi tháng. Bạn không dám gọi về xin thêm ba mẹ, vì thấy mình lớn rồi mà còn xin tiền là có lỗi.
- Kỳ vọng gia đình: “con gái phải ổn định”, “giờ này chưa có người yêu à” – những câu hỏi tưởng vô hại lại khiến bạn tự thấy mình đang thất bại, dù thật ra bạn đã cố hết sức rồi.
Điều đáng nói là ba áp lực này không đến cùng lúc rồi biến mất. Chúng ở lại, bào mòn bạn từng chút một, ngày này qua ngày khác, đến khi bạn nhận ra thì đã thấy mình kiệt sức tự lúc nào.
Vì sao nhiều bạn nữ sinh viên chọn im lặng thay vì nói ra
Anh từng ngồi cà phê với một cô em, nghe kể chuyện lớp học, chuyện crush, cười muốn sặc nước. Vậy mà tối đó em nhắn tin lúc 1 giờ sáng, chỉ vỏn vẹn “anh ơi em mệt quá”. Đó là kiểu im lặng ban ngày, gục ngã ban đêm mà rất nhiều bạn nữ đang trải qua.
Có mấy lý do khiến các em chọn giấu đi thay vì nói ra:
- Sợ bị gắn mác yếu đuối – ai cũng đang cố gắng, mình than vãn thì khác gì “làm quá” giữa một đám đông tưởng như ổn cả.
- Sợ làm phiền ba mẹ – đặc biệt khi ba mẹ ở quê xa, đã lo đủ thứ tiền học tiền trọ, giờ thêm chuyện tâm lý của con nữa thì áy náy lắm.
- Bị nhồi vào đầu ý nghĩ “con gái phải mạnh mẽ, phải tự lo được”, nên chia sẻ cảm xúc bỗng thành điểm yếu, thành thứ phải giấu kỹ.
Anh đã gặp không ít bạn như vậy: cười giòn tan trên lớp, về đến phòng trọ là khóa cửa, khóc một mình, không ai biết, kể cả bạn thân cùng phòng.
Mạng xã hội: nơi kết nối nhưng cũng là nơi khiến cô đơn tăng gấp đôi
Bạn có để ý không, cứ mỗi lần lướt Instagram lúc 11 giờ đêm, tim lại nhói nhói một cái? Đứa bạn đang check-in Đà Lạt cùng người yêu, đứa khác khoe vừa được tăng lương, còn bạn thì đang ngồi với deadline chưa xong và cái ví đang cạn dần cuối tháng.
Đây chính là hiệu ứng “ai cũng ổn trừ mình” – mạng xã hội chỉ cho người ta xem phần đẹp nhất, sáng nhất, vui nhất. Không ai đăng story lúc đang khóc vì thi trượt hay đang lo tiền trọ. Vậy nên bạn cứ tưởng cả thế giới đang ổn, chỉ có mình đang chật vật một mình.
Cái nghịch lý buồn cười là bạn có thể có vài trăm follower, tin nhắn thì đầy hộp thoại, nhưng đến lúc cần một người để gọi lúc nửa đêm, danh bạ lại trống trơn. Tương tác ảo nhiều không đồng nghĩa với kết nối thật.
Một gợi ý nhỏ thôi: buổi tối, đặc biệt sau 9-10 giờ, là lúc cảm xúc dễ tuột dốc nhất. Thử giảm bớt thời gian lướt mạng khung giờ đó, thay vào đó đọc sách hay nhắn tin với ai đó thật, xem có khác không.
Dấu hiệu cho thấy bạn đang kiệt sức tinh thần mà không nhận ra
Có những lúc bạn thấy mình vẫn đi học, đi làm đều đặn, vẫn cười nói bình thường, nhưng bên trong lại trống rỗng lạ kỳ. Đó không phải bạn “yếu đuối” hay “làm quá”, mà rất có thể tinh thần bạn đang kiệt sức mà chính bạn cũng chưa kịp nhận ra.
- Mất hứng thú với những việc từng thích – món ăn ngon không còn ngon, hẹn cà phê với bạn thân cũng thấy ngại chứ không háo hức như trước.
- Giấc ngủ trục trặc – trằn trọc dù rất mệt, hoặc ngủ nguyên ngày mà tỉnh dậy vẫn thấy như chưa hề chợp mắt.
- Cảm xúc thất thường – có hôm cáu gắt vô cớ với người thân, có hôm lại thấy tê liệt, không buồn không vui, như đang xem cuộc đời mình qua một lớp kính mờ.
- Tự trách bản thân liên tục – dù vẫn đang cố gắng từng ngày, bạn vẫn thấy mình “chẳng làm được gì ra hồn”.
- Có ý nghĩ muốn biến mất – không hẳn là muốn tự làm hại mình, chỉ là muốn được nghỉ ngơi mãi mãi, không phải cố gắng nữa.
Nếu thấy mình trong vài dấu hiệu trên, đừng vội gạt đi. Đó là lúc cơ thể và tâm trí đang lên tiếng, cần bạn dừng lại và lắng nghe.
Những cách nhỏ giúp bạn cân bằng lại tâm lý mỗi ngày
Không cần làm gì to tát đâu, mấy thứ nhỏ xíu mà làm đều mỗi ngày mới là thứ cứu bạn về lâu dài. Anh liệt kê vài cái dễ làm nhất, bạn thử xem cái nào hợp:
- Viết nhật ký cảm xúc 5 phút mỗi tối – không cần văn vẻ, chỉ cần thật. Viết ra “hôm nay tao mệt vì…” cũng được, quan trọng là đừng giữ trong đầu.
- Tìm một người để nói chuyện thật lòng, không cần cả hội bạn, chỉ cần một người chịu nghe bạn nói mà không phán xét.
- Vận động nhẹ mỗi ngày, đi bộ 15-20 phút quanh khu trọ cũng đủ để đầu óc dễ chịu hơn, máu huyết lưu thông thì suy nghĩ cũng bớt bí bách.
- Giới hạn thời gian lướt mạng xã hội, đặc biệt là trước khi ngủ – lướt Facebook lúc nửa đêm chỉ khiến bạn so sánh và tủi thân thêm thôi.
- Cho phép bản thân nghỉ ngơi mà không kèm cảm giác tội lỗi. Nghỉ không phải là lười, là bạn đang nạp lại năng lượng để sống tiếp.
Làm được vài cái trong danh sách này đều đặn, bạn sẽ thấy mình ổn hơn từng chút một.
Khi nào bạn nên tìm đến chuyên gia tâm lý
Không cần đợi đến lúc “sụp đổ” mới nghĩ đến chuyện gặp chuyên gia. Có vài dấu hiệu rõ ràng mà nếu bạn nhận ra ở chính mình, đừng chần chừ nữa:
- Cảm giác buồn, trống rỗng kéo dài hơn hai tuần mà không có lý do cụ thể nào giải thích được, kiểu như bạn vẫn cười nói bình thường nhưng bên trong thì trống hoác.
- Việc học, công việc, các mối quan hệ bắt đầu bị ảnh hưởng rõ rệt – bạn trễ deadline liên tục, cãi nhau vô cớ với người yêu, hoặc chỉ muốn trốn trong phòng cả ngày.
- Xuất hiện những ý nghĩ tiêu cực về bản thân, thậm chí là muốn biến mất, dù chỉ thoáng qua nhưng lặp lại nhiều lần.
Anh muốn nói thẳng với bạn một điều: tìm chuyên gia tâm lý không phải vì bạn yếu đuối. Nó giống như việc bạn đi khám sức khỏe định kỳ vậy – phát hiện sớm, xử lý sớm, đỡ tốn thời gian và tổn thương hơn nhiều. Chăm sóc tinh thần cũng văn minh và cần thiết y như chăm sóc thân thể, đừng để đến lúc kiệt sức mới chịu tìm người giúp.
Câu hỏi thường gặp
Sức khỏe tinh thần sinh viên hiện nay có thực sự đáng lo như nhiều bài báo nói không?
Có, nhưng không phải theo kiểu giật gân. Áp lực học tập, tài chính và kỳ vọng gia đình đang âm thầm bào mòn nhiều bạn trẻ, đặc biệt là những bạn sống xa nhà, tự lập từ sớm mà không có ai để chia sẻ.
Làm sao biết mình đang bị kiệt sức tinh thần hay chỉ đơn giản là mệt vì bài vở?
Nếu cảm giác mệt mỏi, chán nản kéo dài hơn hai tuần, kèm mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, mất hứng thú với mọi thứ và hay tự trách bản thân, đó có thể là dấu hiệu kiệt sức tinh thần chứ không còn là mệt thông thường nữa.
Nếu không đủ tiền đi gặp chuyên gia tâm lý thì phải làm sao?
Nhiều trường đại học hiện có phòng tham vấn tâm lý miễn phí cho sinh viên. Ngoài ra, việc nói chuyện thật lòng với một người bạn tin tưởng, viết nhật ký cảm xúc và duy trì vận động nhẹ mỗi ngày cũng giúp ích rất nhiều trong giai đoạn đầu.
Làm sao để không cảm thấy cô đơn khi sống một mình xa nhà?
Cố gắng duy trì ít nhất một mối kết nối thật, dù chỉ là gọi điện về nhà mỗi tuần hay gặp một người bạn thân mỗi tháng. Cô đơn không đáng sợ bằng việc bạn nghĩ mình phải chịu đựng nó một mình.
Để lại một bình luận